Ακόμα τρείς εργάτες προστίθενται στη μακάβρια λίστα των θυμάτων της εργοδοτικής ασυδοσίας και της κρατικής αδιαφορίας και συνενοχής. Ο 43χρονος Γιώργος Κωνσταντίνου, ο 26χρονος Nalla Naveen στη Λεμεσό και ο 34χρονος Aldahdouh Housain στην Πάφο, πλήρωσαν με τη ζωή τους το αυτονόητο: το δικαίωμα στη δουλειά. Ένα δικαίωμα που, για χιλιάδες εργαζόμενους στην Κύπρο, ταυτίζεται με την ανυπαρξία ουσιαστικών μέτρων ασφάλειας και υγείας, την έλλειψη αναγκαίας εκπαίδευσης, την εντατικοποίηση της εργασίας, τα ωράρια λάστιχο και τους ανεπαρκείς μισθούς.
Ο Γιώργος εντοπίστηκε νεκρός στον υπόγειο χώρο υπό ανέγερση οικοδομής, πέφτοντας στο φρεάτιο ανελκυστήρα από ανοιχτή οπή δαπέδου. Ο Housain, αιτητής ασύλου, εργάτης σε οικοδομή, καταπλακώθηκε από ξύλα όταν έσπασε ο ιμάντας ανύψωσης του φορκλίφτ. Ο 26χρονος Nalla, διανομέας φαγητού, έχασε τη ζωή του εν ώρα εργασίας αφού συγκρούστηκε μετωπικά με άλλο όχημα που πέρασε το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας μετά από σύγκρουση με τρίτο όχημα. Τρείς θάνατοι που ξεγυμνώνουν τη δολοφονική αδιαφορία ενός συστήματος που θεωρεί την ανθρώπινη ζωή «παράπλευρη απώλεια» μπροστά στο κέρδος.
Στο ερώτημα του ποιος φταίει, υπάρχει απάντηση. Από τη μία πλευρά, είναι η εργοδοσία που αντιμετωπίζει τη ζωή του εργάτη ως «κόστος παραγωγής», αδιαφορώντας για τη διασφάλιση βασικών κανόνων ασφάλειας και υγείας, την παροχή εξοπλισμού και αναγκαίας εκπαίδευσης, τη διασφάλιση ανθρώπινων ωραρίων και συνθηκών εργασίας. Από την άλλη, βρίσκονται οι πολιτικές του αστικού κράτους που ευνοούν το έγκλημα μέσω της απουσίας αναγκαίων επιθεωρήσεων και της μη ορθής καταγραφής και διερεύνησης των εργατικών ατυχημάτων.
Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας για το 2023 σημειώθηκαν στην Κύπρο 1328 εργατικά ατυχήματα. Οι μεγαλύτεροι αριθμοί εργατικών ατυχημάτων σημειώνονται στους τομείς των κατασκευών (16,7%), στα ξενοδοχεία-εστιατόρια (21,4%), στη μεταποίηση (15,3%), στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο (12,4%), στη μεταφορά και αποθήκευση (7,6%). Σε σχέση με τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, για το 2023, υπήρξαν 14 γνωστοποιημένα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Δηλαδή έχουμε ένα νεκρό εργάτη κάθε 26 μέρες. Μια τραγική επίδοση που συνιστά τη δεύτερη χειρότερη χρονιά της τελευταίας δεκαετίας.
Ειδικότερα στον τομέα των κατασκευών σημειώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός σοβαρών εργατικών ατυχημάτων και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Είναι ο τομέας της εντατικοποίησης, της υπεργολαβίας, της απουσίας ελέγχου. Είναι εκεί όπου οι εργάτες ανεβαίνουν σκαλωσιές χωρίς εξοπλισμό, σηκώνουν φορτία χωρίς βοήθεια, εργάζονται σε καύσωνα και βροχές. Είναι ο τομέας που γνωρίζει έντονη «ανάπτυξη» και μαζί με αυτήν, αυξάνεται και η πίεση στους εργαζόμενους.
Τα πιο πάνω στατιστικά στοιχεία όμως είναι μόνο τα επίσημα καταγεγραμμένα. Η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο σκοτεινή. Δεκάδες περιστατικά σοβαρών τραυματισμών, ακόμα και θανάτων δεν καταγράφονται ως εργατικά ατυχήματα. Βαφτίζονται «τροχαία» ή «παθολογικά» , ακόμα κι όταν συνδέονται με εξαντλητικά ωράρια, πίεση ή χρόνια έκθεση σε αντίξοες συνθήκες εργασίας.
Οι τραυματισμοί, οι επαγγελματικές ασθένειες, οι θάνατοι, επίσημα καταγεγραμμένοι ή όχι, δεν είναι τυχαία περιστατικά. Ούτε στην Κύπρο, ούτε και παγκοσμίως. Είναι ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα, αποτέλεσμα της εργοδοτικής ασυδοσίας αλλά και της κρατικής συνενοχής. Ειδικά όσον αφορά την ευθύνη των αστικών κρατών, σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILOSTAT), από το 2009 έως το 2022, ο αριθμός των επιθεωρητών εργασίας για θέματα ασφάλειας και υγείας παγκοσμίως μειώθηκε, παρά την αύξηση της απασχόλησης. Έρευνες της ILOSTAT δείχνουν περαιτέρω ότι οι όροι απασχόλησης των επιθεωρητών επιδεινώνονται, με μειώσεις σε προσωπικό, εξοπλισμό και πόρους, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Το 2021, έρευνα της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (ETUC) έδειξε ότι πάνω από το 1/3 των ευρωπαϊκών χωρών δεν πληρούσε το ελάχιστο πρότυπο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (1 επιθεωρητής ανά 10.000 εργαζόμενους). Σύμφωνα με την ίδια έρευνα η Κύπρος έχει μειώσει μέχρι και 38% τις επιθεωρήσεις της σε χώρους δουλειάς για το διάστημα μεταξύ 2010 και 2021. Μάλιστα, σήμερα, ο Διευθυντής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας δήλωσε ότι υπάρχουν μόνο 30 επιθεωρητές εργασίας παγκύπρια για 130000 χώρους εργασίας.
Την ώρα δηλαδή που εργαζόμενοι χάνουν την ζωή τους οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του κράτους αποψιλώνονται. Για να μη βλέπουν, να μη γράφουν, να μη λογοδοτούν. Ταυτόχρονα με τα νούμερα εξαφανίζουν και τις ευθύνες.
Για τη δε εργοδοσία, όσο η ανθρώπινη ζωή λαμβάνεται λιγότερο υπόψη από το κόστος της ασφάλισης, όσο το κόστος πρόληψης εργατικών ατυχημάτων συγκρίνεται με το κόστος μιας αποζημίωσης για το ατύχημα, το αίμα θα συνεχίσει να ρέει.
Για εμάς οι εργάτες δεν είναι αριθμοί σε πίνακες. Είναι ζωές. Είναι οικογένειες. Είναι οι άνθρωποι που παράγουν τον πλούτο της κοινωνίας. Και δεν θα ανεχτούμε να τους θρηνούμε κάθε εβδομάδα.
Τώρα είναι η ώρα της οργάνωσης της πάλης της εργατικής τάξης προς την κατεύθυνση της διεκδίκησης ασφαλών και υγιεινών συνθηκών εργασίας, κατάλληλων εξοπλισμών και εκπαίδευσης, όρων εργασίας που θα καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες των εργαζομένων.
Για την οργάνωση της αντίστασης και της διεκδίκησης των εργαζομένων για να μη μείνει κανένα εργατικό ατύχημα αδήλωτο, για να μη θαφτεί κανένας θάνατος κάτω από στατιστικές, για να πάψει το μεροκάματο να γράφεται με αίμα – στους δρόμους, στα εργοτάξια, στα χωράφια, στις οικοδομές.
Ως ΚΠΚ δεν θα σταματήσουμε να αναδεικνύουμε ότι ο καθημερινός αγώνας των εργαζομένων για καλύτερες και ασφαλείς συνθήκες εργασίας πρέπει να συνδέεται με τον γενικό πολιτικό αγώνα, για ρήξη και ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος, για μια κοινωνία που μπορεί πραγματικά να διασφαλίσει τις σύγχρονες ανάγκες των εργαζομένων, τον Σοσιαλισμό – Κομμουνισμό.
