Η Κομμουνιστική Πρωτοβουλία Κύπρου καταγγέλλει τον βαθιά ταξικό χαρακτήρα της στεγαστικής πολιτικής του κυπριακού κράτους για τους πρόσφυγες, όπως αποτυπώνεται στο σχέδιο «κτίΖΩ». Παρουσιαζόμενο ως λύση στο χρόνιο πρόβλημα των προσφυγικών οικισμών, το σχέδιο αυτό δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά ένα ακόμη μέσο μετακύλισης του κόστους στις πλάτες των φτωχών προσφύγων, προσφέροντας παράλληλα κέρδη στους εργολάβους και διευκολύνσεις στους τραπεζικούς και ομίλους εργολάβων.
Το σχέδιο «κτίΖΩ», με δεκαετή διάρκεια και προϋπολογισμό €130 εκατομμύρια, αφορά την αναδόμηση ή επιδιόρθωση 358 πολυκατοικιών σε προσφυγικούς συνοικισμούς. Παρ’ όλα αυτά:
- Το ποσό που αναλογεί σε κάθε πολυκατοικία κυμαίνεται μόλις μεταξύ €200.000 και €300.000.
- Σε πολλές περιπτώσεις η κατασκευαστική κατάσταση είναι τόσο επιβαρυμένη που απαιτείται πλήρης ανοικοδόμηση.
- Το ίδιο το σχέδιο προβλέπει ότι οι δικαιούχοι «δύνανται να απαιτηθεί να συνεισφέρουν επιπρόσθετο ποσό, από ίδιους πόρους».
Η επίκληση της «συμμετοχής» των δικαιούχων αποκαλύπτει την υποκρισία της κρατικής μέριμνας. Ουσιαστικά, πρόκειται για προσπάθεια του κράτους να αποποιηθεί των ευθυνών του απέναντι στους πρόσφυγες των συνοικισμών, με άρωμα κινήτρων στο μεγάλο κεφάλαιο. Πώς μπορεί ένα ηλικιωμένο ζευγάρι ή μια χαμηλοσυνταξιούχα οικογένεια να καλύψει το κόστος της ανακαίνισης ή ανοικοδόμησης, όταν ακόμη και για μια απλή πολυκατοικία το κόστος ξεπερνά κατά πολύ τις κρατικές χορηγίες;
Η ανάγκη για πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια και η εμπλοκή ιδιωτών συντονιστών μετατρέπει τους πρόσφυγες σε «επενδυτές» που καλούνται να ρισκάρουν και να συνδιαχειριστούν την ανακατασκευή της κατοικίας τους, αλλιώς απειλούνται με έξωση και διακοπή επιδομάτων. Οι καθυστερήσεις, οι εκβιασμοί και η σύγχυση που επικρατεί στους συνοικισμούς δείχνουν ότι η λεγόμενη «προτεραιότητα του κράτους» είναι προσχηματική.
Το σχέδιο «κτίΖΩ» έρχεται σε κραυγαλέα αντίθεση με την επιλεκτική γενναιοδωρία που δείχνει το ίδιο το κράτος για τα έργα των καπιταλιστών. Την ίδια στιγμή που δίνονται €130 εκατομμύρια σε 10 χρόνια για να επιδιορθωθούν οι κατοικίες χιλιάδων προσφύγων, στην άλλη πλευρά της Λεμεσού εγκρίνονται και χρηματοδοτούνται «αναπτύξεις μαμούθ» με προϋπολογισμούς €60, €100 ή και €189 εκατομμυρίων για εμπορικά κέντρα, καζίνο και οικιστικά projects για επενδυτές. Τα έργα αυτά προχωρούν χωρίς καθυστερήσεις, με fast-track διαδικασίες, φοροαπαλλαγές και πλήρη στήριξη του κράτους.
Η κρατική μέριμνα είναι, επομένως, ταξικά προσανατολισμένη. Οι φτωχοί πρόσφυγες και εργάτες θεωρούνται βάρος και κόστος που πρέπει να «εξορθολογιστεί», δηλαδή, να αποκοπεί από την αποκλειστική ευθύνη του κράτους. Η στεγαστική τους ανάγκη δεν είναι ζήτημα κοινωνικής υποχρέωσης, αλλά «ευκαιρία συμμετοχικής αναβάθμισης» που προϋποθέτει προσωπική συνεισφορά και τραπεζική φερεγγυότητα. Οι πολυκατοικίες που καταρρέουν σωματικά και συμβολικά, είναι το μνημείο μιας κρατικής πολιτικής που τους άφησε στην τύχη τους για πέντε δεκαετίες, για να τους φορτώσει στο τέλος και το κόστος της «λύσης».
Όλες οι πολιτικές δυνάμεις που εκπροσωπούνται στη Βουλή, είτε από τη συμπολίτευση είτε από την «αντιπολίτευση», εστιάζουν αποκλειστικά σε τεχνικά και διαχειριστικά ζητήματα: καθυστερήσεις, τραπεζικά εμπόδια, ανεπαρκείς διαδικασίες. Κανένα κόμμα δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τη θεμελιώδη παραδοχή του σχεδίου: ότι η στέγη για τους φτωχούς είναι εμπορεύσιμο αγαθό, και όχι δικαίωμα. Κανένα κόμμα δεν διεκδικεί αποκλειστικά κρατική κάλυψη χωρίς εμπλοκή τραπεζών και μεγαλο-εργολάβων. Κανένα δεν προτείνει μια άλλη πολεοδομική πολιτική.
Η Κομμουνιστική Πρωτοβουλία Κύπρου τονίζει ότι η στέγαση πρέπει να είναι βασικό κοινωνικό δικαίωμα. Δεν μπορεί να στηρίζεται στην ατομική επιβίωση ή στον τραπεζικό δανεισμό. Αντί για αποσπασματικά σχέδια και χορηγίες-παγίδες, απαιτούμε:
- Πλήρη κρατική ευθύνη για την κατασκευή, συντήρηση και διαχείριση των προσφυγικών οικισμών.
- Κατάργηση της εμπλοκής ιδιωτών και τραπεζών.
- Δημόσιο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας, με έμφαση στις ανάγκες των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων.
- Επανασχεδιασμό της πολεοδομίας με γνώμονα τις κοινωνικές ανάγκες και όχι τα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Το σχέδιο «κτίΖΩ» είναι άλλη μια όψη της κρατικής στρατηγικής υποτίμησης των φτωχών και της διάχυσης του κόστους της κρίσης στα πιο ευάλωτα στρώματα της εργατικής τάξης. Καλούμε τον προσφυγικό κόσμο, τα εργατικά και λαϊκά στρώματα να μην μπουν στη διαδικασία να ασχολούνται με τις διαχειριστικές αυταπάτες και να χάσουν την ουσία: να οργανωθούν συλλογικά για να απαιτήσουν ουσιαστική κρατική μέριμνα. Η στέγη είναι δικαίωμα, όχι επένδυση. Μόνο με ρήξη με τη λογική του καπιταλιστικού συστήματος όπου όλα και όλοι είναι κόστος και ευκαιρία για το κεφάλαιο, μπορεί να διασφαλιστεί η αξιοπρεπής διαβίωση για όλους.
