Η 1η Ιουνίου, Διεθνής Ημέρα του Παιδιού, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μέρα αναστοχασμού για την πρόοδο των κοινωνιών. Όμως αυτό είναι ανέφικτο όσο εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο στερούνται τα πιο βασικά δικαιώματα. Για την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα, είναι μέρα καταγγελίας του κόσμου της εκμετάλλευσης και υπόμνησης της ανάγκης για ριζική κοινωνική αλλαγή.
Παρόλες τις διακηρύξεις, στον καπιταλισμό το παιδί δεν αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό υποκείμενο με δικαίωμα στη φροντίδα, στη μόρφωση και στο παιχνίδι, αλλά ως παράγωγο της ταξικής θέσης των γονιών του. Η παιδική ηλικία, που θα έπρεπε να είναι περίοδος αγάπης, προστασίας και δημιουργίας, μετατρέπεται σε εμπόρευμα, σε «κόστος» για το κράτος και τις επιχειρήσεις. Η μητρότητα και γενικά η γονεικότητα αντιμετωπίζεται ως βάρος, η φροντίδα ως εμπόδιο στην «παραγωγικότητα», η εκπαίδευση ως μηχανισμός ανταγωνιστικού φιλτραρίσματος και ταξικής αναπαραγωγής.
Στην Κύπρο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2024, 26.000 παιδιά – ποσοστό 14,8% – ζουν υπό τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Πίσω από αυτό το στατιστικό κρύβονται χιλιάδες οικογένειες που δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες, παιδιά χωρίς πρόσβαση σε ποιοτική υγεία, φροντίδα και εκπαίδευση, ακόμη και παιδιά που στεγάζονται σε κοντέινερ ή κινδυνεύουν με απέλαση.
Το αστικό κράτος, ευθυγραμμισμένο πλήρως με τις στρατηγικές της ΕΕ, προωθεί την εμπορευματοποίηση της παιδικής φροντίδας και της προσχολικής αγωγής, τη μετατροπή της κοινωνικής πολιτικής σε πεδίο δραστηριότητας των ΜΚΟ, την ιδιωτικοποίηση της παιδείας και την υποβάθμιση της δημόσιας υγείας. Το παιδί χάνει τη συλλογική προστασία που του αρμόζει και γίνεται ζήτημα ατομικής ευθύνης, στηριγμένο αποκλειστικά στις οικονομικές δυνατότητες των γονιών του.
Η ίδια η διεθνής διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού – με τις αρχές της ισότητας, της αξιοπρέπειας, της ειρήνης και της προστασίας – ακυρώνεται καθημερινά από τα ίδια τα ιμπεριαλιστικά κέντρα που την προωθούν στα χαρτιά, ενώ στηρίζουν πολιτικές πολέμου, φτώχειας και προσφυγιάς. Η πιο ωμή έκφραση αυτής της υποκρισίας είναι η σφαγή χιλιάδων παιδιών στη Γάζα. Πάνω από 14.000 παιδιά έχουν δολοφονηθεί από το δολοφονικό κράτος του Ισραήλ, με την πλήρη κάλυψη των ΗΠΑ, της ΕΕ και των συμμάχων τους. Εδώ η παιδική ηλικία δεν παραβιάζεται απλώς – εξοντώνεται, στο όνομα της κυριαρχίας και του «δικαιώματος αυτοάμυνας» ενός κατοχικού καθεστώτος.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εργατική τάξη δεν μπορεί να ελπίζει σε λύσεις από το ίδιο το σύστημα που γεννά τα προβλήματα. Η φιλανθρωπία, οι θεσμικές “ευαισθησίες” και τα προγράμματα στήριξης αποτελούν προσωρινά επιθέματα και μέσα εκτόνωσης, όχι απάντηση στο πρόβλημα. Το παιδί του λαού, στον καπιταλισμό, δεν είναι απλώς φτωχό. Είναι ληστεμένο της ίδιας της παιδικότητας του.
Η ιστορική εμπειρία του σοσιαλισμού απέδειξε ότι μόνο μια κοινωνία απαλλαγμένη από την εκμετάλλευση μπορεί να εξασφαλίσει συνθήκες ευτυχίας, ασφάλειας και ολόπλευρης ανάπτυξης για κάθε παιδί. Η Σοβιετική Ένωση και οι άλλες σοσιαλιστικές χώρες του 20ού αιώνα οικοδόμησαν συστήματα δημόσιας υγείας, καθολικής παιδείας, προσχολικής αγωγής και πολιτιστικής ανάπτυξης, στα οποία η φροντίδα του παιδιού ήταν υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας και όχι υπόθεση του “πορτοφολιού”.
Γι’ αυτό η υπεράσπιση της παιδικής ηλικίας δεν είναι απολίτικη υπόθεση, αντιθέτως, είναι βαθιά πολιτική και ταξική. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι του αγώνα για μια κοινωνία χωρίς τάξεις, χωρίς φτώχεια, χωρίς πόλεμο. Για έναν κόσμο όπου κάθε παιδί, ανεξαρτήτως καταγωγής, φύλου ή νομικού καθεστώτος, θα έχει το δικαίωμα στη ζωή, στη φροντίδα, στη γνώση και στο παιχνίδι. Όχι ως φιλανθρωπική παραχώρηση, αλλά ως καθολικό δικαίωμα σε μια κοινωνία ανθρώπινης αξιοπρέπειας και συλλογικής ευθύνης.
Η Κομμουνιστική Πρωτοβουλία Κύπρου καλεί τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα να παλέψουν οργανωμένα ενάντια σε κάθε πολιτική που υποβαθμίζει τη ζωή του παιδιού και της οικογένειας που τα φροντίζει. Να διεκδικήσουν δημόσιες και καθολικές δομές φροντίδας, αγωγής και εκπαίδευσης. Να δυναμώσουν την ταξική πάλη για την κοινωνική απελευθέρωση, για έναν κόσμο που αξίζει στα παιδιά μας: έναν κόσμο σοσιαλιστικό, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Κομμουνιστική Πρωτοβουλία Κύπρου
1η Ιουνίου 2025
