Ολόκληρη η ομιλία του Επικεφαλής του Γραφείου Κυπριακού της ΚΠΚ Πάμπου Λοΐζου στην εκδήλωση για την επέτειο του προδοτικού φασιστικού πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής, την οποία διοργάνωσε η Κομμουνιστική Πρωτοβουλία Κύπρου στις 16 Ιουλίου 2025.
«Σας καλωσορίζουμε και σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας σε αυτή την πρώτη, με θέμα το Κυπριακό, πολιτική εκδήλωση της Κομμουνιστικής Πρωτοβουλίας Κύπρου. Κι εγώ με τη σειρά μου επιθυμώ να ευχαριστήσω – εκ μέρους του Σωματείου, και του Διοικητικού Συμβουλίου – τον Δήμο Λευκωσίας για την ευγενική παραχώρηση του χώρου στον οποίο βρισκόμαστε σήμερα. Ένα χώρο συμβολικό, καθώς πριν από 51 χρόνια, εδώ δίπλα, σε αυτές τις γειτονιές, στον ημικατεχόμενο πλέον Άγιο Δομέτιο έγιναν μάχες – μάχες πρώτα μεταξύ αντιστασιακών, δημοκρατικών και κομμουνιστών με τους πραξικοπηματίες και μετά με τους τούρκους εισβολείς. Σήμερα είμαστε εδώ για να μιλήσουμε για το Κυπριακό και για να τιμήσουμε τους Ήρωες αντιστασιακούς. Αυτούς που πολέμησαν, αυτούς που αντιστάθηκαν.
Ας φανταστούμε, όσοι δεν τα ζήσαμε, και όσοι τα έζησαν ας θυμηθούν, τις εικόνες, όταν πραξικοπηματίες έμπαιναν στα σπίτια κόσμου, σε σωματεία, έκαναν τραμπουκισμούς, κτυπούσαν, ακόμα και δολοφονούσαν κόσμο. Εκείνο το οποίο επιχειρούμε να κάνουμε σήμερα είναι να συνδέσουμε τα ιστορικά γεγονότα και να εξηγήσουμε, να ερμηνεύσουμε, να απαντήσουμε στο γιατί. Γιατί είχαμε το φασιστικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή; Και με ταξικά γυαλιά και με τα ιδεολογικά μας εργαλεία, να αναλύσουμε το κυπριακό πρόβλημα και τις προσπάθειες λύσεις του, να δούμε ποιούς εξυπηρετούν αυτές οι δήθεν λύσεις, αλλά και να αντιπροτείνουμε, τις πραγματικές προϋποθέσεις λύσης που να είναι προς όφελος του λαού μας.
Το Κυπριακό πρόβλημα είναι δημιούργημα του ιμπεριαλισμού.
Αδιαμφισβήτητα είναι ένα διεθνές πρόβλημα εισβολής και κατοχής, και διαχρονικών ξένων ΝΑΤΟϊκών επεμβάσεων, οι οποίες εργαλειοποίησαν και ενίσχυσαν τον εθνικισμό-σωβινισμό, οδηγώντας στη βίαιη διαίρεση της χώρας και του λαού μας, με αποκορύφωμα το δίδυμο έγκλημα του προδοτικού πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής. 51 χρόνια μετά οι πληγές του διδύμου εγκλήματος παραμένουν ανοικτές.
Στόχος των ιμπεριαλιστικών κέντρων, ήταν πάντα η επιβολή των συμφερόντων τους στην περιοχή. Ο έλεγχος της Κύπρου, διαχρονικά, είχε καταλυτικό ρόλο σε αυτούς τους σχεδιασμούς. Μέσω αυτών, διασφαλιζόταν η καθοριστικής σημασία κυριαρχία και έλεγχος γεωστρατηγικών περασμάτων και ενεργειακών πηγών της περιοχής. Βρετανία, ΗΠΑ και ΝΑΤΟ σχεδίασαν το διαμελισμό της Κύπρου, αφενός μεν, για να μπορούν να ελέγχουν τα πολύτιμα γεωστρατηγικά περάσματα γύρω από το νησί, τους χρυσοφόρους αγωγούς ενέργειας και την πλούσια σε πολύτιμους ορυκτούς πόρους ευρύτερη περιοχή μας, αφετέρου, γιατί ήταν και είναι προσφιλής τακτική, κυρίως των Αμερικάνο-βρετανών ιμπεριαλιστών, ο σχεδιασμός και η υποβοήθηση πραξικοπημάτων σε όλη την υφήλιο, μέσω των οποίων εξαλείφεται ο κάθε κίνδυνος των συμφερόντων τους, με πρώτιστο κίνδυνο τον κομμουνιστικό.
Γι’ αυτό, η λύση του κυπριακού δεν μπορεί να κτιστεί από αυτούς που δημιούργησαν το πρόβλημα. Τα θεμέλια δε της λύσης, δεν μπορούν και δεν πρέπει να περιλαμβάνουν στοιχεία διαχωρισμού. Αντίθετα, πρέπει να περιλαμβάνουν την καθιέρωση αρχών και θεσμών που συγκρούονται με κάθε μορφή διακρίσεων, που συγκρούονται με την ίδια τη λογική που το έχει δημιουργήσει και διαιωνίσει.
Η ιστορική διαδρομή του Κυπριακού αποτελεί επιβεβαίωση, ότι αυτοί που συντονίζουν και καθοδηγούν τις διαπραγματεύσεις στο Κυπριακό, καταθέτουν σχέδια και επιβάλλουν τετελεσμένα, που ευθυγραμμίζονται με τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις και όχι με τα συμφέροντα του κυπριακού λαού στο σύνολο του, πόσω μάλλον τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Είναι οι ίδιες γενεσιουργές δυνάμεις που δημιούργησαν τα δεινά του λαού μας. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι ΝΑΤΟϊκοί και τουρκικοί χάρτες που παρουσιάζονται σήμερα, είναι οι ίδιοι διχοτομικοί, ιμπεριαλιστικοί χάρτες της δεκαετίας του 1950. Η προώθηση της διχοτόμησης με το σχέδιο Μακμίλαν για παράδειγμα, προσομοιάζει με τρέχοντες προτεινόμενους χάρτες που συζητούνται σήμερα για το κλείσιμο του Κυπριακού. Άρα, το ζητούμενο στη δική τους λύση, δεν ήταν και δεν θα είναι τα συμφέροντα του κυπριακού λαού.
Έτσι οδηγηθήκαμε στο δίδυμο έγκλημα του 74’. To πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου δεν ήταν κάτι της στιγμής. Ήταν η κορύφωση μιας ανατρεπτικής, παράνομης δραστηριότητας που κράτησε χρόνια με κεντρικούς πρωταγωνιστές τη Χούντα, τον Γρίβα και την ΕΟΚΑ Β΄ που εκτελούσαν τα σχέδια των ιμπεριαλιστών, του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Ο δε ισχυρισμός περί μη πραγματοποίησης του πραξικοπήματος εάν βρισκόταν ο Γρίβας εν ζωή, μόνο φαιδρός μπορεί να χαρακτηριστεί. Απόδειξη, τα σχέδια πραξικοπήματος που εκπονήθηκαν από τον Γρίβα ή υπό τη διαταγή του, όπως επικυρώθηκαν μέσα από το Πόρισμα της Βουλής για το Φάκελο της Κύπρου και είναι πολλά – ενδεικτικά αναφέρουμε τα σχέδια «ΣΦΕΝΔΟΝΗ», «Απόλλων», «Γρόνθος», «Ανταπόδοσις», «Τύφων», «Κεραυνός», «Αλώπηξ», «Νίκη».
Οι μεθοδεύσεις και ο σχεδιασμός του δίδυμου ιμπεριαλιστικού εγκλήματος του 1974 στην Κύπρο ενάντια στο λαό μας, με συνένοχους τη Χούντα και την ΕΟΚΑ Β’ και με την καθοδήγηση του ΝΑΤΟ επιβεβαιώθηκαν μέσω και του απόρρητου εγγράφου, ημερομηνίας 12 Ιουλίου 1974 του ΓΓ του ΝΑΤΟ Γιόζεφ Λουνς, στο οποίο αναφέρει ότι συμφωνεί με την απόφαση του Υφυπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Σίσκο για υποστήριξη των τουρκικών στρατευμάτων κατά την αποβίβασή τους στην Κύπρο.
Οι προθέσεις της Τουρκίας για εισβολή στην Κύπρο ήταν γνωστές φυσικά και στην Μεγάλη Βρετανία πολύ καιρό πριν, γεγονός για το οποίο υπάρχουν επίσης δεκάδες ντοκουμέντα. ΝΑΤΟ, ΗΠΑ και Βρετανία ήδη είχαν εγκρίνει και το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή πριν υλοποιηθούν. Αυτό και μόνο αποδεικνύει το ρόλο των ιμπεριαλιστών που βρήκαν στη Χούντα και στην ΕΟΚΑ Β’, τους κατάλληλους υπαλλήλους για την υλοποίηση των άνομων σχεδίων τους. Δεν ήταν άφρονες αυτοί που έστρεψαν τα όπλα στον λαό ανοίγοντας την κερκόπορτα στον Αττίλα. Ήταν προδότες. Τόσο ξεκάθαρα, που την Παρασκευή, 19 του Ιούλη, είχαν κορυφωθεί οι φήμες για ενδεχόμενη τουρκική εισβολή. Τα ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία αναφέρονταν στις προετοιμασίες που γίνονταν στη Μερσίνα και στον επικείμενο απόπλουν του τουρκικού στόλου. Το ΓΕΕΦ όμως απαντούσε «το ΓΕΕΦ δεν ανησυχεί».
Το μέγεθος της προδοσίας αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι οι δυνάμεις που είχαν σταλεί για να καταδιώξουν τον Μακαρίο στην Πάφο, ήταν μεγαλύτερες από αυτές που είχαν σταλεί στις 20 του Ιούλη για να αντιμετωπίσουν το τουρκικό προγεφύρωμα στο χώρο της εισβολής.
Oι πραξικοπηματίες αρχίζουν τη 15η του Ιούλη μαζικές συλλήψεις στις περιοχές που ελέγχουν, διεξάγουν έρευνες και κηρύσσουν κατ’ οίκον περιορισμό. Οι νεκροί και οι τραυματίες δεκάδες. Οι δημοκρατικές δυνάμεις και οι κομμουνιστές, με δυνάμεις του Εφεδρικού, αντιστέκονται στο φασιστικό πραξικόπημα χωρίς πραγματικές δυνατότητες επιτυχίας. Στις 5 το πρωί της μαύρης 20ής του Ιούλη ξεκινά η βάρβαρη τουρκική εισβολή, ολοκληρώνοντας το δίδυμο NATOϊκό έγκλημα ενάντια στο λαό της Κύπρου.
Νεκροί, αγνοούμενοι, τραυματίες, πρόσφυγες, εγκλωβισμένοι. Η Άγκυρα ήταν πανέτοιμη και άδραξε την ευκαιρία να ισχυριστεί ότι τάχατες παρεμβαίνει για να αποκαταστήσει την συνταγματική τάξη ως είχε καθήκον.
Η προδοσία επεκτάθηκε και στην εισβολή. Όσοι έσπευδαν να καταταχθούν, καταλάβαιναν ότι όπλα δεν υπήρχαν. Τα πρωτοπαλίκαρα της ΕΟΚΑ Β’ τα έκρυψαν γι’ άλλους σκοπούς. Οι χουντικοί αξιωματικοί και οι ΕΟΚΑΒητατζήδες είχαν άλλες διαταγές και άλλες προτεραιότητες από την αντίσταση στον Αττίλα, ενώ ήταν οι κομμουνιστές και οι δημοκρατικές δυνάμεις, οι αντιστασιακοί, που πολέμησαν και πολλές φορές στάλθηκαν στην σφαγή με διαταγές των πραξικοπηματιών.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών εγκρίνει ειδικό ψήφισμα ζητώντας άμεση κατάπαυση του πυρός, αποκατάσταση της συνταγματικής τάξεως και νομιμότητας και αποχώρηση όλων των, καθ’ υπέρβασιν των προβλεπόμενων υπό των συμφωνιών Ζυρίχης/Λονδίνου, ξένων στρατευμάτων (υπ’ αρ. 353). Στις 22 του Ιούλη συμφωνείται ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία κατάπαυση του πυρός. Στην πραγματικότητα επρόκειτο για μια ευκαιρία στους εισβολείς, να αντικαταστήσουν τις απώλειές τους και να αποβιβάσουν νέες δυνάμεις και βαρύ οπλισμό, και να προβούν σε σταδιακή κατάληψη εδαφών για ολοκλήρωση του διαμελισμού, υπό την απαθή στάση των ΗΠΑ, Μεγάλης Βρετανίας, αλλά και των ΗΕ, ενώ η τουρκική αεροπορία συνεχίζει, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, τις επιθέσεις της. Τελικά στις 23 του Ιούλη στις 15:30 το απόγευμα, το ΡΙΚ ανακοινώνει ότι παραιτήθηκε ο Ν. Σαμψών και ότι την «προεδρία» ανέλαβε ο Πρόεδρος της Βουλής, Γλαύκος Κληρίδης. Στην Αθήνα πέφτει η δικτατορία υπό το βάρος της προδοσίας.
Οι συνομιλίες στις 25 με 30 του Ιούλη, των τριών εγγυητριών δυνάμεων και των εκπροσώπων των δύο κοινοτήτων, Κληρίδη και Ντεκτάς, δεν φέρνουν το επιθυμητό αποτέλεσμά. Στις 8 Αυγούστου ξεκινούν νέες συνομιλίες στην Γενεύη. Η Τουρκία θέλει τα λάφυρα. Ζητά διαχωρισμό του πληθυσμού, έλεγχο των κατεχόμενων εδαφών και ομοσπονδιοποίηση. Απαιτεί μέχρι το βράδυ της 13ης του Αυγούστου άμεση απάντηση.
Την Τετάρτη 14 Αυγούστου 1974 στις 4.45 το πρωί, η Τουρκία προχωρά στη δεύτερη φάση της εισβολής. Η Ελλάδα διά του Καραμανλή αρνείται βοήθεια στον Κληρίδη με το «η Κύπρος κείται μακράν». Το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθετεί ομόφωνα νέο ψήφισμα (υπ’ αρ. 357) για κατάπαυση των εχθροπραξιών και επανέναρξη των διαπραγματεύσεων «για την αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή και της συνταγματικής κυβερνήσεως στην Κύπρο, σύμφωνα με το ψήφισμα αρ. 353». Φυσικά οι εισβολείς συνεχίζουν με τη συνενοχή των προδοτών. Η ελληνική κυβέρνηση ύστερα από πολύωρη συνεδρία του Υπουργικού αποφασίζει την έξοδο της Ελλάδας από τη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ, στο οποίο ωστόσο επέστρεψε 6 χρόνια μετά, και αποτελεί μέχρι σήμερα μέλος. Σε αυτή την λυκοσυμμαχία είναι που πασχίζουν να μας εντάξουν, χρόνια τώρα, κυβερνήσεις και αστικά κόμματα, και στην οποία θα ήμασταν ήδη μέλη αν δεν ήταν το τουρκικό βέτο.
Το βράδυ της 15ης Αυγούστου τα τουρκικά στρατεύματα μπήκαν στην πόλη της Αμμοχώστου και παρά την έκκληση του ΟΗΕ για κατάπαυση του πυρός μπήκαν και στη Μόρφου στις 16 του Αυγούστου. Για την ιστορία να αναφέρουμε, ότι στις 25 Αυγούστου ξανάρχισαν οι συνομιλίες, με την Τουρκία να επιμένει σε ομοσπονδιοποίηση με ανταλλαγή πληθυσμών, ενώ ο Γλαύκος Κληρίδης ήταν έτοιμος να αποδεχτεί την ομοσπονδία, αλλά χωρίς ανταλλαγή πληθυσμών. Κάτι που ο ίδιος θα υπέγραφε ένα χρόνο μετά.
Είναι ξεκάθαρο πως δεν μπορεί να υπάρξει άλλος δρόμος, προάσπισης των συμφερόντων του λαού και λύσης του κυπριακού, που να μην συνδέεται και να μην προτάσσει την κοινή ταξική πάλη και αντιιμπεριαλιστικό αγώνα για απαλλαγή από την κατοχή, απελευθέρωση και πραγματική επανένωση της πατρίδας και του λαού μας. Όποιοι εισηγούνται κάτι άλλο, προφανώς, κάτι άλλο έχουν κατά νου.
Οι εξελίξεις στο Κυπριακό με την πρόσφατη άτυπη πενταμερή, αποδεικνύουν και πάλι ότι οι προσπάθειες έχουν τη σφραγίδα των ιμπεριαλιστών. Οι παρεμβάσεις που γίνονται, τόσο από τις ΗΠΑ όσο και την ΕΕ, για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και κλείσιμο του Κυπριακού, έχουν ως στόχο την αναβάθμιση της κατοχικής Τουρκίας, καθώς και να ανοίξει ο δρόμος για την εκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου, προς όφελος των αστικών τάξεων και των ευρωατλαντικών σχεδιασμών. Η κυπριακή κυβέρνηση βρίσκεται σε πλήρη σύμπλευση με τις επιδιώξεις των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ- ΕΕ στην περιοχή, και με πρόσχημα την «ευρωπαϊκή ασφάλεια», στηρίζει την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και τη σύσφιξη της συνεργασίας με το ΝΑΤΟ, βαθαίνοντας την εμπλοκή της Κύπρου στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.
Καταγγέλλουμε την κυβέρνηση και όλα τα αστικά κόμματα, που συναγελάζονται με τα ιμπεριαλιστικά κέντρα και μπαίνουν σε παζάρια με αυτά, μέσα από διασκέψεις όπως η πενταμερής – οι οποίες αλυσοδένουν εσαεί το λαό μας πάνω στο ιμπεριαλιστικό άρμα και παγιώνουν τον διαχωρισμό, υποσκάπτοντας τα πραγματικά συμφέροντα του λαού μας.
Ο λαός θα πρέπει να είναι σε εγρήγορση, κόντρα στους εφησυχασμούς και τα παραμύθια περί δίκαιης επίλυσης του Κυπριακού στα πλαίσια παζαρέματος των ιμπεριαλιστών.
Ως ΚΠΚ έχουμε αναδείξει την ανάγκη έντασης της πάλης για δίκαιη λύση του Κυπριακού, απελευθέρωση και επανένωση του συνόλου του λαού μας, με τον τερματισμό της τουρκικής κατοχής και εξάλειψη των συνεπειών της. Για αποχώρηση όλων των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων και κάθε ξένου στρατού και αγήματος, αλλά και κατάργηση των βάσεων από το νησί. Για απεξάρτηση από κάθε είδους ιμπεριαλιστικό οργανισμό, περιλαμβανομένων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Για μια λύση που θα διασφαλίζει το δικαίωμα των προσφύγων και εκτοπισμένων να επιστρέψουν στις εστίες τους και τον τερματισμό του εποικισμού. Για μια Κύπρο ακέραιη και ανεξάρτητη, χωρίς ξένους εγγυητές και προστάτες, μακριά από ιμπεριαλιστικές δοσμένες λύσεις. Μια λύση προϊόν της ίδιας της πάλης του κυπριακού λαού, η οποία θα συνδέει τον αγώνα για αποτίναξη της κατοχής, με την πάλη για ανατροπή του κύριου υπαίτιου. Του καπιταλισμού. Απέναντι στα ιμπεριαλιστικά σχέδια που μαγειρεύονται, βασισμένα στα δυο συνιστώντα κράτη που οδηγούν σε διχοτόμηση με «ομοσπονδιακό» μανδύα. Μια πατρίδα με μια κρατική οντότητα με μία διεθνή προσωπικότητα, μια ιθαγένεια και μια ενιαία κυριαρχία με σημείο αναφοράς τον ένα λαό (που περιλαμβάνει Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους, Αρμένιους Μαρωνίτες, Λατίνους).
Η μήτρα που γεννά το κυπριακό πρόβλημα, αλλά και κάθε άλλη ιμπεριαλιστική επί γης επέμβαση, είναι η ίδια. Η δράση μας θα αποκαλύπτει αυτή την πραγματική φύση του Κυπριακού προβλήματος. Παλεύουμε για να δημιουργηθεί με τον λαϊκό αγώνα, το έδαφος για απελευθέρωση της σκλαβωμένης πατρίδας και επανένωση του λαού μας. Η πάλη για το Κυπριακό πρόβλημα είναι άρρηκτα δεμένη με την πάλη της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, συνολικά του μαζικού λαϊκού κινήματος, για να ανοίξει ο δρόμος για την κατάργηση της ταξικής σκλαβιάς, της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, αυτής που συνεχώς θα γεννά νέες κρίσεις, πολέμους, εθνικούς διαχωρισμούς, μοιρασμένες πατρίδες και αδικία.
Ο λαός μας, μπορεί να πάρει την μοίρα του στα χέρια του, μπορεί με τον αγώνα του να ανακόψει τα σχέδια των ιμπεριαλιστών.»
